Dieta dla jelit

Dieta FODMAP - charakterystyka i zasady stosowania diety

Autor Antoni Sławkowski
Antoni Sławkowski15.06.20246 min.
Dieta FODMAP - charakterystyka i zasady stosowania diety

Fodmap co to jest? To dieta eliminująca z jadłospisu produkty bogate w określone rodzaje węglowodanów fermentujących w jelicie grubym. Stosuje się ją w leczeniu zespołu jelita drażliwego, by zmniejszyć objawy takie jak wzdęcia, bóle brzucha czy biegunki. Eliminacja tych specyficznych składników zapobiega gromadzeniu się gazów i nadmiernemu rozciągnięciu jelit - przyczynie powyższych dolegliwości. Dieta fodmap opiera się na kilku etapach, z których pierwszy polega na restrykcyjnej eliminacji wszystkich produktów wysokofermentujących.

Kluczowe wnioski:
  • Produkty fodmap zawierają fermentujące węglowodany powodujące wzdęcia, bóle i biegunki u osób z zespołem jelita drażliwego.
  • Dieta fodmap polega na eliminacji tych składników z jadłospisu.
  • Stosowanie diety przebiega etapowo - od rygorystycznego wykluczenia po ponowne wprowadzanie bezpiecznych produktów.
  • Przed rozpoczęciem diety zaleca się konsultację z dietetykiem lub lekarzem.
  • Unikanie fodmapów może przynieść ulgę w dolegliwościach, ale wymaga też przyjmowania odpowiedniej ilości reszty składników odżywczych.

Fodmap co to jest - definicja i objawy nietolerancji

Fodmap co to jest? To akronim pochodzący od angielskich słów: Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides And Polyols, czyli fermentujące oligo-, di-, mono- sacharydy i poliole. Określa on grupę krótkołańcuchowych węglowodanów, które są źle trawione i wchłaniane w jelicie cienkim, a następnie ulegają fermentacji przez bakterie jelitowe w okrężnicy.

Osoby z nietolerancją fodmap co to jest częściej doświadczają dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Główne objawy to wzdęcia, gazy, bóle brzucha, biegunka lub zaparcia. Wynika to z faktu, że powyższe związki przyciągają wodę do jelita, a produktami ich fermentacji są gazy, które rozciągają ściany jelit i wywołują dyskomfort.

Nietolerancja fodmapów jest powszechna zwłaszcza u osób cierpiących na zespół jelita drażliwego (IBS). Szacuje się, że dotyczy ona około 75% pacjentów z tą przypadłością. Jednak może występować również u zdrowych osób, u których po prostu dochodzi do nadmiernej fermentacji tych składników w przewodzie pokarmowym.

Skąd ta nietolerancja? Jej przyczyny nie są do końca wyjaśnione, ale naukowcy podejrzewają, że może wynikać z nadwrażliwości na produkty fermentacji jelitowej, zaburzeń w transporcie wodnym lub motoryce jelit. Ustalenie źródła problemu często jest trudne i wymaga wielokierunkowej diagnostyki.

Produkty fodmap - lista dozwolonych i zakazanych pokarmów

Kluczową kwestią przy stosowaniu diety nisko-fodmapowej jest umiejętność odróżnienia i eliminacji produktów zawierających duże ilości tych związków. W niektórych przypadkach jest to oczywiste, ale niekiedy wymaga to dokładnej analizy składu potraw.

Do produktów bogatych w fodmapy należą przede wszystkim:

  • Cebula, czosnek, por, szalotka, kapusta,
  • Owoce z wysoką zawartością fruktozy (jabłka, gruszki, wiśnie, daktyle, mango) lub sorbitolu (żurawina, śliwki),
  • Warzywa strączkowe (groch, fasola, soczewica, bób),
  • Zboża pszenne, jęczmienne i produkty z nich wytworzone,
  • Nabiał z laktozą (mleko, jogurty, niektóre sery).

Z drugiej strony, bezpieczne do spożycia w diecie nisko-fodmapowej są m.in. chude mięsa, ryby, jaja, zboża bezglutenowe (ryż, gryka, kukurydza), większość orzechów i nasion, owoce takie jak truskawki, banany, kiwi oraz warzywa skrobiowe, liściaste i korzeniowe.

Czytaj więcej: Ból jelit - częstość występowania i przyczyny problemu

Zalety i wady stosowania diety fodmap na zdrowie

Korzyścią stosowania diety low fodmap jest bez wątpienia redukcja objawów nietolerancji pokarmowej. Wiele osób skarżących się na częste wzdęcia, bóle brzucha czy biegunki odczuwa znaczną poprawę po wyeliminowaniu tych składników. To z kolei przekłada się na poprawę jakości życia i samopoczucia.

Kolejną zaletą jest fakt, że dieta fodmap nie wiąże się z koniecznością restrykcyjnego liczenia kalorii czy makroskładników. Główny nacisk kładzie się na wyeliminowanie konkretnych rodzajów węglowodanów fermentujących. Pozostałe składniki dieta pozostawia w nienaruszonym stanie.

Z drugiej jednak strony, eliminacja całych grup produktów może skutkować niedoborami niektórych witamin, minerałów i składników odżywczych. Dotyczy to zwłaszcza błonnika, którego źródłem są warzywa strączkowe, owoce czy produkty pełnoziarniste.

Dodatkowo, długotrwałe stosowanie diety nisko-fodmapowej może zaburzyć prawidłową kompozycję mikrobioty jelitowej. A ta, jak wiadomo, pełni kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia i funkcjonowania układu pokarmowego.

Jak wprowadzić dietę fodmap - etapy wdrażania zmian

Dieta fodmap nie zakłada jedynie wyeliminowania wszystkich niewskazanych produktów. Jej wdrażanie przebiega według ściśle określonych etapów:

  1. Etap eliminacji: całkowite wyeliminowanie wszystkich potencjalnie problematycznych produktów przez okres 2-6 tygodni.
  2. Etap restrykcji: po zauważeniu poprawy następuje ponowne, stopniowe wprowadzanie poszczególnych grup fodmapów w małych ilościach.
  3. Etap personalizacji: po rozpoznaniu indywidualnych nietolerancji ustala się listę produktów do stałego wykluczenia z diety.

W całym procesie pomocna jest ścisła współpraca z dietetykiem, który wskaże bezpieczne zamienniki żywieniowe i jednocześnie zaplanuje dostarczenie wszystkich niezbędnych składników odżywczych. Samodzielne, bezkrytyczne stosowanie tak restrykcyjnej diety może bowiem przynieść więcej szkody niż pożytku.

Fodmap przykładowe jadłospisy i przepisy na bezpieczne potrawy

Zdjęcie Dieta FODMAP - charakterystyka i zasady stosowania diety

Jadłospis w diecie nisko-fodmapowej powinien być zbilansowany i urozmaicony, a jednocześnie uwzględniać ograniczenia wynikające z niepożądanych składników. Przykładowy dzienny jadłospis może wyglądać następująco:

  • Śniadanie: kasza jaglana na mleku roślinnym z musem truskawkowym
  • II śniadanie: marchewka z hummusem
  • Obiad: pieczony dorsz z warzywami (dynia, por, marchew, seler)
  • Podwieczorek: banan z gorzką czekoladą
  • Kolacja: sałatka z tuńczykiem, pomidorami i oliwą z oliwek

Podsumowanie

Podsumowując kwestię diety fodmap, fodmap co to jest, stanowi ona sposób postępowania w przypadku nietolerancji węglowodanów fermentujących. Polega na czasowej lub stałej eliminacji produktów bogatych w te związki, których nadmiar może powodować wzdęcia, bóle brzucha czy zaburzenia wypróżniania. Szczególnie pomocna okazuje się w przypadku zespołu jelita drażliwego.

Low fodmap co to? To dieta oparta na spożywaniu produktów bezpiecznych, bogatych w składniki odżywcze przy jednoczesnym unikaniu pokarmów problematycznych. Jej skuteczność zależy od indywidualnych czynników, dlatego wymaga kompleksowego podejścia i wsparcia specjalistów. Niezwykle istotne jest stopniowe wprowadzanie zmian i obserwowanie reakcji organizmu.

Najczęstsze pytania

Dieta fodmap ma charakter tymczasowy. W pierwszej fazie trwa 2-6 tygodni, podczas których wyklucza się wszelkie produkty bogate w fodmapy. Później następuje ich stopniowe reintrodukowanie w celu określenia indywidualnych nietolerancji. Po tym okresie dieta jest personalizowana pod kątem stałego wykluczenia tylko tych pokarmów, które rzeczywiście sprawiają objawy.

Nie zawsze. Produkty zbożowe są bogatym źródłem fodmapów, jednak te na bazie mąk bezglutenowych (ryż, gryka, kukurydza) są zazwyczaj dozwolone w diecie nisko-fodmapowej. Należy za to unikać pieczywa pszennego, żytniego i produktów na bazie mąki tradycyjnej.

Dietę nisko-fodmapową można dostosować do preferencji wegetariańskich i wegańskich. Wiele produktów dozwolonych pochodzi ze źródeł roślinnych, jednak należy pamiętać o eliminacji np. warzyw strączkowych, kapusty czy niektórych owoców. Konieczna jest odpowiednia suplementacja i umiejętne konstruowanie jadłospisów.

Szczegółową listę pokarmów podzielonych na grupy "wysokie" i "niskie" w fodmapy można znaleźć na wielu stronach internetowych oraz w książkach i poradnikach dietetycznych. Przykładowe zestawienie znajduje się również w artykule powyżej. Koniecznie należy jednak skonsultować się z dietetykiem.

Niewłaściwe postępowanie w przypadku nietolerancji fodmapów może prowadzić do nasilenia objawów takich jak wzdęcia, gazy, bóle brzucha, zaparcia lub biegunki. Sprzyja to pogorszeniu jakości życia i może wywołać powikłania jak stany zapalne jelit lub zaburzenia wchłaniania składników odżywczych.

Oceń artykuł

rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

5 Podobnych Artykułów:

  1. Wpływ alergii na pyłki na przebieg i komfort ciąży - analiza.
  2. Wzdęty brzuch: 3 natychmiastowe sposoby na ulgę, które działają
  3. AZS i sarkoidoza - różnice między chorobami
  4. Zapalenie endometrium: 8 objawów, których nie możesz zignorować
  5. Jak i kiedy przeprowadzić diagnostykę SIBO: Praktyczny przewodnik
Autor Antoni Sławkowski
Antoni Sławkowski

Jestem założycielem i głównym autorem portalu o zdrowiu, który powstał z mojej pasji do medycyny i zdrowego stylu życia. Jako wykwalifikowany dietetyk z wieloletnim doświadczeniem, postanowiłem dzielić się wiedzą, która pomaga ludziom żyć pełniej i zdrowiej. Moja misja to dostarczanie rzetelnych, opartych na badaniach informacji o żywieniu, fitnessie i zdrowiu psychicznym. Wierzę, że każdy ma prawo do dostępu do wiedzy, która może znacząco poprawić jakość życia. Dążę do tego, by mój portal był miejscem, gdzie czytelnicy znajdą praktyczne porady, inspiracje oraz wsparcie w dążeniu do lepszego zdrowia.

Udostępnij artykuł

Napisz komentarz

Polecane artykuły